interview op HOUSE OF DESIGN

Posted on jul 15, 2016

Gerard de Hoop: kritische ontwerper in de designvoorhoede

Gerard de Hoop is op vele fronten actief, en met succes: zo won zijn kastontwerp FRAMES 2.5 recent een A’ Design Award, en de folly die hij samen met Ward Huting ontwierp voor de Fraeylemaborg staat sinds kort te pronken in Slochteren. Ondertussen beweegt hij zich onder ander met een open én kritisch vizier op het terrein van downloadable design: ‘Het is een experiment om te kijken hoe dat in de praktijk functioneert.’

Folly De Swoaistee

We spreken Gerard de Hoop op een zonovergoten Erfgoedplein in Slochteren. Hier staat folly De Swoaistee. Folly? Swoaistee? De Hoop legt uit: ‘Folly staat voor dwaasheid. Een architectonische folly is van oorsprong een vreemd bouwwerk zonder een directe functie. Vooral ten tijde van de Romantische periode, aan het eind van de achttiende eeuw, werden vooral in Frankrijk en Engeland landschappen ontworpen met met daarop o.a. tempels, nepruïnes en zelfs hermitages waar men kluizenaars in liet wonen. Follies van nu zijn meer architectonische, experimentele gebouwtjes, en hebben soms wél een functie. De naam van de folly op het Erfgoedplein is een historische referentie naar de plek. Vroeger was hier het eind van het Slochterdiep en op exact deze plek was een zwaaikom, of op z’n Gronings, een swoaistee: een plek waar boten konden draaien. Dit was een hele belangrijke plek voor het dorp en vormde het centrum van Slochteren.’ De folly van Huting en De Hoop bestaat uit zeven vensters op Slochteren: wie in het midden staat en door alle vensters een blik naar buiten richt, krijgt een visuele samenvatting van de belangrijkste plekken en gebouwen die rondom het plein staan.

De Swoaistee is er gekomen in het kader van het project ‘New Follies op Fraeylema en het Erfgoedplein van Slochteren’, georganiseerd door de Stichting Landgoed Fraeylemaborg. Van de 74 ingezonden ontwerpen zijn er tien gerealiseerd. Acht follies staan nabij de borg, twee staan op het Erfgoedplein, waaronder die van Huting en De Hoop. De ontwerpen zijn zeer divers. Zo zaagde Lambert Kamps voor zijn folly Façade een oude kerktorenspits doormidden, en maakte Haiko Meijer een folly die doet denken aan een koets, met een buitenkant van zwart gebrand ‘dood’ hout, en een binnenkant van levendig bewerkt naturel hout: memento mori en carpe diem ineen!

Het ontwerp van Huting en De Hoop is een compromis dat goed uitpakte:’We dachten oorspronkelijk aan grijs hennepbeton, een nieuw lokaal product, aan de buitenkant, rood geverfd aan de binnenkant, wat weer zou refereren aan het oude Groningse baksteen. Dit bleek helaas niet haalbaar binnen het budget dat wij hadden. Toen ontstond er een ander idee: vroeger was hier een bouwmarkt. Op deze plek lag onder andere al het hout gestapeld. Zodoende leek hout ons ook een mooie keuze. En het maakte ons ontwerp meteen een stuk transparanter: het lijnenspel en de schaduwwerking zijn nu veel mooier dan in het oorspronkelijke ontwerp.’

gerarddehoop_svdb-8_512

Een kast waar IKEA een beetje wild van zou worden

Het ontwerp van de folly is grafisch, strak en ruimtelijk, en neemt zodoende een vertrouwde plek in in het oeuvre van De Hoop. De ingenieuze kast FRAMES 2.5 die hij ontwierp vertoont dezelfde kenmerken. Het is een design waar IKEA z’n BILLY-vingers bij zou aflikken: ingepakt is de kast zo plat als een plank, eenmaal in elkaar staat er een volwaardige kast, dan wel room divider. FRAMES 2.5 bleef niet onopgemerkt, en kreeg recent de Silver A’ Design Award 2015-2016, in de categorie Furniture, Decorative items and Homeware Design. Ook plat, en zelfs zonder schroeven of lijm in elkaar te zetten, is zijn nieuwe meubellijn FLACK: de meubels, bestaande uit tafels en kasten, zijn ontworpen in samenwerking met OpMaat3D, een werkplaats in Groningen waar ze zo goed alles vervaardigen wat digitaal te maken is met een CNC-frees. CNC is de afkorting van Computer Numerical Control, en staat in de freesscene synoniem voor een machine die snel en nauwkeurig stukken snijdt uit hout, kunststof of metaal.

Downloadable design

De Hoop is fan van CNC, van OpMaat3D, en van het fenomeen downloadable design, en zou deze drie het liefst allemaal bij elkaar brengen: ‘Het verhaal van downloadable design is dat je een ontwerp download van een site, dat je vervolgens bij een lokale maker met een CNC laat maken. Transport is er dan nauwelijks meer en je stimuleert natuurlijk de lokale industrie: dat is eigenlijk het hele concept van downloadable design. Ik ben benaderd door OpenDesk om enkele van mijn FLACK meubels op te mogen nemen. OpenDesk is een snel groeiend internationaal platform en pionier op het gebied van downloadable design. Spannend, want er zitten nog wel wat haken en ogen aan, bijvoorbeeld hoe een designer z’n ontwerp het beste te gelde kan maken en kan beschermen tegen plagiaat. Het verdienmodel is zo dat, als bijvoorbeeld OpMaat mijn ontwerp maakt, of een ander CNC-bedrijf, zij een bepaald percentage aan mij moeten afdragen. Maar je weet nooit hoe er met een online beschikbaar ontwerp wordt omgegaan, en of het wel echt goed te versleutelen is: voor mij is dat ook een experiment om te kijken hoe dat in de praktijk functioneert.’

Hoe het begon, en waar haalt ‘ie toch z’n inspiratie vandaan?

De Hoops passie voor ontwerpen ontstond ver voor het digitale tijdperk, waarbij hij zijn inspiratie haalde uit een bijna vergeten analoog fenomeen: ‘Op de middelbare school mochten we op een gegeven moment bij handvaardigheid zelf bedenken wat je wilde maken. Toen heb ik mijn eerste meubel gemaakt: een bureautje in de vorm van een cassettedoosje. Als je die helemaal openklapt, heb je op een bepaald punt een bureau. Dat heb ik uitvergroot. En net als bij het cassettedoosje kon je dit bureau weer helemaal dichtklappen.’ Het ontwerpen van dit object bracht zoveel plezier, dat De Hoop besloot na z’n middelbare school naar de kunstacademie in Groningen te gaan, waar hij uiteindelijk afstudeerde in de richting Architectonische Vormgeving en interieur.

Nog voor hij afstudeerde kwam zijn werk al buiten de Academie-muren in beeld. In 1992 organiseerde galerie De Voorruit de groepsexpositie Stoelendans, met daarin opgenomen een stoel ontworpen door De Hoop. Na zijn afstuderen was de Plakstoel een van zijn eerste ontwerpen die in het oog sprong. Een strak zitobject van karton, dat beplakt kan worden met posters: ‘Een stoel is iets heel persoonlijks. Dat kun je versterken door hem te beplakken met dingen die je dierbaar zijn. Posters van popconcerten bijvoorbeeld, of vakantiefoto’s. Maar de plakstoel is ook bruikbaar als ‘reclamezuil’ bij evenementen’, zo zei hij in 2007 in een interview met Dagblad van het Noorden. Hierna volgden veel bijzondere ontwerpen: zo kreeg hij de zeldzame toestemming de beroemde Vlinderstoel van Arne Jacobsen naar eigen inzicht aan te passen, ontwierp hij voor Castelijn Sticks (een serie losse kastjes op stokjes waarvoor hij zijn inspiratie haalde uit een aantal aan de kant gezette protestborden) en bracht de Franse warenhuisketen Monoprix zijn ontwerp Vincent op de markt: een krukje annex bijzettafeltje met één oor.

Van cassettedoosjes tot protestborden: inspiratie komt bij De Hoop overal en nergens vandaan. Maar hij heeft wel een paar favoriete ontwerpers/kunstenaars: Nendo vind ik fantastisch, een Japans bureau met zo’n 25 ontwerpers, geleid door Oki Sato. Steeds word ik weer verrast door de ontwerpen van Nendo en vaak denk ik dan van dat had ik willen ontwerpen. En dat zit ‘m vooral in de beeldentaal: hele simpele lijnen, wat een spannend en verrassend beeld oplevert. De kunstenaar Donald Judd vind ik daarom ook erg goed.’ En zijn eigen dochter (7): ‘Zij heeft af en toe hele leuke creatieve ideeën, bijvoorbeeld een rolstoel met een grijparm, een stoel in de vorm van een appel of een robotspin die vliegjes vangt in huis. Dat vind ik heel grappig.’ Een nieuwe generatie De Hoop-design is onderweg!

DIt interview is geschreven door Peter Dicke, een aangepaste korte versie is te lezen op kunstspot.nl.

Fotografie: Sander van der Bij.

http://www.houseofdesign.nl/spotlight/gerard-de-hoop-kritische-ontwerper-in-de-designvoorhoede/57